سکوتــــــــــ

عبد شدن هم آرزوست

معرفی کتاب «انقلاب اسلامی و ریشه های آن»

 کتابِ «انقلاب اسلامی و ریشه های آن»، بخشی از مباحث نظری و عملی مربوط به انقلاب اسلامی استاد فرزانه، حضرت آیت الله محمدتقی مصباح یزدی «دامت برکاته» است که با تلاش پژوهشگر ارجمند جناب حجت الاسلام آقای قاسم شبان نیا در قالب متن درسی تدوین و نگارش یافته است. هدف اصلی کتاب همان طور که اسم آن بر روی کتاب آمده است ارایة مباحث بنیادین انقلاب اسلامی و ریشه‌های آن برای استفاده علاقه مندان می‌باشد.
کتاب در دو بخش کلی تدوین یافته؛ بخش اول مجموعه مباحث نظری با عنوان «تحلیل نظری انقلاب اسلامی» است و بخش دوم مجموعه مباحث تاریخی است که با عنوان « نقاط عطف تاریخ ایران از مشروطه تا پیروزی انقلاب اسلامی» که عقبة تاریخی جریان انقلاب اسلامی ایران را شرح می‌دهد.
کتاب حاضر 14 درس دارد که 10 درس آن متعلق به بخش اول (مباحث نظری) و 4 درس مابقی متعلق به بخش دوم (مباحث تاریخی) است.
صفحات آغازین را که ورق می‌زنیم، به مفهوم انقلاب می‌رسیم: «انقلاب» واژه‌ای است که از گذشتة دور، هم در زبان عربی و هم در زبان فارسی، یکی از اصطلاحات نجومی و به معنای «حرکت دورانی منظّم و قانونمند ستارگان»، «دور» و «گردش» بوده است.
در قرآن کریم نیز این کلمه در دو معنای «رجوع و بازگشت» و «تحوّل و دگرگون شدن» استعمال شده است. اروپاییان برای القای معنای نجومی این کلمه از دیرباز، لفظ«Revolution» را به کار می‌بردند. از سال 1660 میلادی بدین سو، این لفظ در غرب معنای جدید دیگری نیز یافت و برای قیام سریع، پرشور و همگانی مردم بر ضدّ نظام حاکم به کار رفت. مترجمان فارسی زبان نیز به پیروی از غربیان، قیام همگانی مردم را بر ضدّ نظام حاکم، «انقلاب» نام نهادند.
علامه مصباح پس از آن به اقسام حرکت‌های اجتماعی می‌پردازد و تفاوت مفهوم انقلاب را با مفاهیمی چون کودتا، اعتصاب و شورش تعیین می‌کنند. پس از آن در درس دوم به انواع و اقسام تئوری‌های انقلاب بین حکما و فلاسفه بزرگ جهان می‌پردازد و این نکته را بیان می‌دارد که انقلاب اسلامی ایران، انقلابی بود که تمامی معادله ها را به هم ریخت، هیچ کسی انتظار چنین نوع انقلابی را نداشت.
در بخشی می‌خوانیم: «تئوری یا نظریه همواره درصدد است تا قوانین تکامل (یا: تحوّلّ) در طبیعت یا جامعه را توجیه نماید و برای آن توضیح علمی بیابد. از این رو، از تئوری‌های مربوط به انقلاب نیز انتظار می‌رود تا این پدیدة مهم اجتماعی را تبیین نموده، درک و فهم چرایی و چگونگی آن را تسهیل نمایند. این تئوری‌ها تلاش می‌کنند تا وقایع مختلف انقلاب را تفسیر کنند، برای پیدایش این پدیده، عللی را شناسایی نمایند.
در نهایت حرکت‌های اجتماعی بعدی از جمله انقلاب را پیش بینی کنند.» در درس سوم عوامل دخیل در ایجاد تحولات اجتماعی و چاره اندیشی‌های نظام حاکم برای حفظ وضع موجود و در آخر نظر اسلام را پیرامون صعودی یا نزولی بودن تحولات اجتماعی بررسی می‌کند. این موضوع را تبیین می‌کند که احساس فقر، احساس ظلم، احساس از دست دادن حیثیت جهانی و احساس محرومیت از استکمالات معنوی و اخلاقی از عوامل مهم ایجاد بحران در جوامع به شمار می‌روند و از نظر اسلام نیز به رهبرداری از نقاط ضعف مادّیّ جامعه برای برپا کردن نهضت اجتماعی که هدف اصلیش اصلاحات معنوی است، موجّه و مشروع است.
درس چهارم متکفل ویژگی‌های انقلاب اسلامی است؛ در قسمتی از این درس فصل ممیز انقلاب اسلامی ایران از دیگر انقلاب های جهان را «اسلامی» بودنش تلقّیّ می‌شود: «چون هدف اصلی و نهایی این انقلاب استکمال معنوی انسانها است و این هدف جز بر اثر افعال اختیاری آنان حاصل نمی‌شود، رهبران این انقلاب برای اینکه تعداد بیشتری از مردم را به صفوف انقلابیّون ملحق سازند، هرگز به شیوه‌های مجبور کننده، تحمیلی و قهری متوسّل نمی‌شوند؛ بلکه می‌کوشند تا خود مردم به مقاصد انقلاب ایمان آورند و آگاهانه و آزادانه به انقلابیون بپیوندند و از جان و دل، سقوط و انهدام نظام فاسد و استقرار نظام انقلابی را بخواهند.
از این رو رهبران این انقلاب، نه به کتمان حقایق و نه به نشر اکاذیب می‌پردازند و اساسا از هرگونه اغفال و فریبکاری و نیرنگ‌بازی روی می‌گردانند. در واقع آنان وظیفة خود می‌دانند که آگاهی‌های مردم، رشد فکری، عقلانی و فرهنگی آنان را افزایش دهند.»
نویسنده در درس پنجم 26 صفت لازم برای رهبر جامعة اسلامی که یکی از رکن‌های اصلی انقلاب اسلامی است را بر می‌شمارد و اظهار می‌دارد مواردی چون شناخت کافی هدف، ایمان کامل به هدف، عدالت، تقوا و ورع باید در حاکم اسلامی موجود باشد تا بتواند جامعه را به آن آرمان‌های مخصوص جامعة اسلامی هدایت و رهبری کند.
آیت الله مصباح در درس بعدی جایگاه مردم در تحولات دورة پهلوی و شکل گیری انقلاب را توصیف می‌کند و در مورد ملی گرایی معتقد است: «اسلام در تربیت انسان‌ها می‌کوشد به گونه‌ای آنان را پرورش دهد که با حفظ تمام اختلافات و تفاوت‌های فردی و گروهی، در یک جامعة بزرگ، بر اساس یک ملاک متعالی، به نام دین، وحدت خود را حفظ کنند.
بنابراین، نباید اجازه داد که ملی‌گرایی در جامعه، به حدی رشد کند که وحدت اسلامی را خدشه‌دار کند. هر چند که وحدت ملی و نژادی دارای اهمیت است، اما این امر مانع از آن نمی‌شود که تمام نژادها تحت یک حکومت و ملت واحد قرار گیرند. فراتر از این، تمام ملت‌ها، با وجود اختلاف نژاد، زبان و سایر اختلافات طبیعی و غیر طبیعی، باید از یک وحدت الهی برخوردار باشند.»
درس هفتم مجموعه دستاوردهای انقلاب اسلامی را در عرصة‌های مختلف نشان می‌دهد؛ انقلاب اسلامی در عرصه‌های داخلی و بین‌المللی دستاوردهای فراوانی را به همراه داشته است که شناخت آنها می‌تواند حقایق پیش و پس از انقلاب را بهتر نمایان سازد. در عرصة داخلی، انقلاب اسلامی موجب تحقق آرمان‌های اسلامی گردید و اختناق را از سر اکثریت مردم کشور برطرف ساخت. در عرصة بین‌الملل و در ارتباط با مسلمانان، انقلاب اسلامی عزّتّ مسلمانان را به همراه داشت و عمل به واجبات شرعی، به سبب خارج شدن مسلمین از انزوا، تسهیل گردید.
در ادامه و در درس هشتم آسیب شناسی انقلاب اسلامی چه از عوامل داخلی و چه از عوامل خارجی مورد بررسی قرار می‌گیرد. یکی از آسیب‌هایی که از خارج تحمیل می‌شود آسیب و آفت اخلاقی است، در این باره می‌خوانیم: «بیگانگان می‌کوشند تا با ترویج و اشاعه انواع و اقسام فسق و فجور، ازجمله فحشا، مشروبات الکلی و موادّ مخدّر، اخلاق و روحیّات مردم را فاسد کنند و به صورتی درآوردند که مردم نه فقط استعداد و نشاط دفاع از کیان و موجودیّت انقلاب و نظام انقلابی خود را از کف دهند.
بلکه اساساً نسبت به انقلاب و نظام انقلابی سردباور شوند و حتّی خواستار سقوط آن و ظهور نظام دیگری شوند که به اعمال و ارضای شهوات میدان دهد. طریقه مبارزه با آفات اخلاقی، تربیت مردم بر وفق ارزش‌های درست اخلاقی و دینی و جلوگیری جدّیّ و شدید از ورود آلات و وسایل فسق، فجور، فحشا و منکرات به درون جامعه است.»
مهمترین آسیب‌هایی که می‌تواند از درون، نظام اسلامی را با مشکل مواجه سازد، عبارتند از: جهل به حقایق اسلام و ضعف ایمان انقلابیون، تهاجم فرهنگی، غرور و رخوت در میان انقلابیون، اختلافات درونی، جنون ثروت و مقام مسؤولین و کارگزاران، ترور و خشونت.
حضرت علامه مصباح یزدی درس نهم را به راهکارهای حفظ و تداوم انقلاب اسلامی را اختصاص می‌دهد؛ مسائلی همچون تحکیم باورها و ارزش‌های اسلامی، اهتمام نسبت به مسائل فرهنگی، تقویت و برتری نظامی، حفظ وحدت کلمه، و حفظ شور و نشاط انقلابی را از جمله راهکارهایی اساسی برای حفظ و استمرار انقلاب اسلامی لازم می‌دانند.
از درس دهم تا چهاردهم با جریان شناسی و مباحث تاریخی زمان انقلاب آشنا میشویم و نقاط عطف تاریخ ایران از دوران مشروطه و پس از آن رضا خان و محمد رضا را میشناسیم و این موضوع که چگونه جرقه های اولیه برای انقلاب زده شد و چطور امام خمینی (ره) جامعه را در آن برهة حساس هدایت نمودند تببین می‌شود.
در بخشی نگارندة کتاب دربارة برنامه‌های رژیم منحوس پهلوی برای تضعیف باور مردم می‌نویسد: «دستگاه پهلوی برای تثبیت پایه‌های خود و تضعیف باورها و اعتقادات مردم سعی می‌کرد از یک سو با برگزاری جشنواره‌های عظیم فرهنگی و هنری، ایرانِ پیش از اسلام را دارای تمدنی مترقی و پیشرفته قلمداد کند و خود را نیز خلفِ شایستة آن فرهنگِ پیروز بخواند.
از سوی دیگر ورود فرهنگ اسلام به ایران را مایه تباهی و سقوط این تمدن باستانی معرفی کند و به این ترتیب ضربه‌های دیگر به پیکرة فرهنگ شیعیِ ایران وارد آورَدَ. چنین بود که همه ساله جشنهای عظیم شاهنشاهی 2500 ساله و سرانجام، مراسم تاجگذاری، با هزینه‌های هنگفت بر پا می‌شد.
تقویت مظاهر فساد و فحشا نیز از جمله راهکارهایی بود که حکومت پهلوی برای بقای خود به کار می‌برد. روی آوردن مردم ـ به ویژه جوانان ـ به فساد و فحشا، تضعیف باورها و غیرت دینی را به همراه می‌آورد و این امر موجب می‌شد که مردم به دین و مرجعیت شیعه ـ به منزله بزرگترین مخالف رژیم ـ بی اعتنا شوند و از سوی دیگر نیز چنین جامعه‌ای با فرهنگ غرب و محصولاتِ آن بسیار سازگار می‌شد.»
قبل از شکل‌گیری انقلاب اسلامی، تلاش‌هایی برای دور نگه داشتن متدینان از صحنة سیاست انجام می‌گرفت و حتی چنین تبلیغ می‌شد، کسی که مؤمن و متدین باشد در امور سیاسی دخالت نمی‌کند و فرهنگی ایجاد شده بود که واژة «آخوند سیاسی» یک دشنام محسوب می‌گردید و همین امر متدینان و روحانیت را از وارد شدن در عرصة سیاست باز می‌داشت. تا اینکه کم کم گروه‌های کوچک سیاسی در بین متدینان به وجود آمد.
در صفحات پایانی کتاب و در درس چهاردهم جریان‌ها و گروه‌های منحرف فکری با انقلاب اسلامی مورد توجه و بررسی قرار می‌گیرند؛ از جمله جریانات ملی گرایان و مارکسیست‌ها و مجاهدین خلق که ضربه‌های بسیاری به انقلاب نوپای اسلامی زدند. کتاب «انقلاب اسلامی و ریشه های آن» توسط انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) در 288 صفحه به چاپ رسیده است.

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
اعتبارات دنیا نوعاً وفا نمی کند و اگر هم وفا بکند تا دم قبر است و بعداز آن ماییم و ابد ما!
Designed By Erfan Powered by Bayan